Khi còn là sinh viên mới ra trường năm 2011, tôi cũng giống như rất nhiều bạn trẻ khác: cầm trên tay tấm bằng kế toán nhưng thực tế lại mơ hồ về con đường phía trước. Kế toán không phải là nghề “hào nhoáng”, nhưng lại là một trong những nghề đòi hỏi sự kiên trì, cẩn thận và tích lũy kinh nghiệm theo thời gian. Nhìn lại chặng đường từ một kế toán viên phần hành đến khi trở thành kế toán trưởng vào năm 2015 ở một công ty nhỏ, rồi tiếp tục đảm nhiệm vai trò này tại công ty sản xuất lớn hơn vào năm 2017, tôi nhận ra rằng hành trình này hoàn toàn có thể được vạch ra rõ ràng theo từng giai đoạn.
Bài viết này là chia sẻ thực tế về lộ trình từ kế toán viên đến kế toán trưởng, giúp bạn hình dung rõ từng bước cần đi nếu muốn phát triển trong nghề kế toán. Nó không phải là lý thuyết, mà là thực tế về từng bước tôi đã đi qua – những công việc đã làm, những sai sót đã gặp và những bài học rút ra.
Giai đoạn 1 (2011 – 2015): Nền tảng từ kế toán viên phần hành → tích lũy toàn diện tại Công ty Thương mại
Ra trường năm 2011, công việc đầu tiên của tôi là kế toán viên hàng hóa trong một công ty thương mại vừa và nhỏ. Công việc ban đầu khá cơ bản, thậm chí có phần lặp đi lặp lại:
- Nhập liệu các đơn hàng mua vào – bán ra
- Theo dõi công nợ phải trả
- Làm phiếu thu, phiếu chi
- Kiểm tra chứng từ
- Hạch toán các nghiệp vụ cơ bản
Lúc đó, tôi từng nghĩ những công việc này “không có gì cao siêu”. Nhưng sau này, tôi mới hiểu: đây chính là nền móng quan trọng nhất của nghề kế toán.
Chủ động học thêm – bước ngoặt quan trọng
Sau một thời gian làm việc, khi đã quen với công việc được giao, tôi bắt đầu tận dụng những khoảng thời gian rảnh để chủ động học hỏi thêm. Tôi thường “mon men” xin các Anh/Chị trong phòng kế toán cho mình được hỗ trợ thêm các phần hành khác, từ những việc nhỏ nhất. Mục đích không phải để thể hiện, mà đơn giản là để hiểu nhiều hơn, để làm được nhiều hơn.
Chính nhờ sự chủ động đó, trong suốt 5 năm làm việc tại Công ty Thương mại đầu tiên, dù ban đầu tôi chỉ được tuyển vào vị trí kế toán hàng hóa, nhưng tôi đã có cơ hội tiếp cận và tích lũy thêm kinh nghiệm ở nhiều vị trí khác như:
- Kế toán thu chi
- Kế toán công nợ
- Kế toán thuế
Nhờ vậy, tôi không chỉ hiểu một phần hành riêng lẻ mà bắt đầu nhìn thấy sự liên kết giữa các mảng trong hệ thống kế toán.
Bài học lớn nhất ở giai đoạn này:
- Chủ động học hỏi quan trọng hơn chờ được giao việc
- Làm thêm không phải là thiệt, mà là đầu tư cho tương lai
- Càng hiểu nhiều phần hành, bạn càng có lợi thế về sau
Kết quả sau 5 năm
Sau 5 năm làm việc tại Công ty Thương mại:
- Tôi hiểu gần như toàn bộ quy trình kế toán
- Có kinh nghiệm thực tế nhiều mảng
- Có tư duy tổng hợp số liệu
Và cũng chính sau 5 năm tích lũy đó, tôi đã có bước tiến quan trọng đầu tiên trong sự nghiệp: được cất nhắc lên vị trí kế toán tổng hợp kiêm kế toán trưởng tại một Công ty Thương mại nhỏ thuộc tập đoàn.
Giai đoạn 2 (2015 – 2017): Kế toán tổng hợp – Kế toán trưởng – Bước nhảy đầu tiên
Khi nhận vị trí này, tôi vừa mừng vừa lo. Mừng vì sự cố gắng của mình được ghi nhận, nhưng lo vì biết rằng trách nhiệm lúc này hoàn toàn khác trước và đây chính là bước chuyển lớn trong lộ trình nghề kế toán của tôi.
Công việc thay đổi:
Từ một người làm việc theo yêu cầu, tôi chuyển sang:
- Tổng hợp số liệu toàn bộ hệ thống
- Lập báo cáo tài chính
- Làm việc trực tiếp với cơ quan thuế
- Kiểm soát chứng từ, sổ sách
- Chịu trách nhiệm trước Ban giám đốc
Áp lực lớn nhất là:
- Không còn ai kiểm tra lại mình
- Mọi sai sót đều do mình chịu trách nhiệm
Bài học quan trọng:
Khi bạn lên vị trí cao hơn, kỹ năng quan trọng nhất không còn là “làm” mà là “kiểm soát”.
Giai đoạn 3 (Từ năm 2017): Kế toán trưởng công ty sản xuất – Nâng cấp toàn diện
Sau khi đã có kinh nghiệm, cuối năm 2017 tôi chuyển sang môi trường sản xuất – một bước nâng cấp lớn: Làm kế toán trưởng tại một công ty sản xuất. Đây là môi trường phức tạp hơn rất nhiều so với thương mại.
Điểm khác biệt lớn:
- Có giá thành sản xuất
- Có định mức nguyên vật liệu
- Có quy trình sản xuất nhiều công đoạn
Công việc phát sinh:
- Tính giá thành sản phẩm
- Kiểm soát tồn kho nguyên vật liệu, thành phẩm
- Phân tích chi phí sản xuất
- Làm việc với nhiều phòng ban (kho, sản xuất, kỹ thuật, kinh doanh, vận chuyển)
Khó khăn:
- Số liệu không chỉ là kế toán mà liên quan đến thực tế sản xuất
- Sai một khâu có thể ảnh hưởng toàn bộ giá thành
- Cần hiểu cả vận hành doanh nghiệp
Bài học lớn:
- Kế toán trưởng phải hiểu business, không chỉ hiểu số
- Phải biết đặt câu hỏi: “Chi phí này có hợp lý không?”
- Phải biết nói “không” khi cần
Phát triển tư duy quản trị tài chính:
Song song với quá trình đảm nhiệm và phát triển ở vị trí Kế toán trưởng, tôi luôn xác định việc nâng cấp năng lực là một chiến lược dài hạn, không phải lựa chọn ngắn hạn.
Vì vậy, Tôi đã chủ động đầu tư vào các chương trình đào tạo chuyên sâu và hoàn thành các chứng chỉ quan trọng như Kế toán trưởng và Giám đốc Tài chính (CFO). Những nền tảng này không chỉ giúp tôi củng cố chuyên môn kế toán, mà quan trọng hơn là mở rộng tư duy quản trị tài chính, khả năng kiểm soát rủi ro và định hướng chiến lược.
Đây cũng chính là bước chuyển cần thiết để từ một người làm kế toán thuần túy trở thành người tham gia vào các quyết định tài chính ở cấp độ doanh nghiệp.
Lộ trình trở thành kế toán trưởng (tóm tắt)
Nếu bạn đang tìm hướng đi, đây là lộ trình thực tế:
- Kế toán viên phần hành (0–2 năm)
→ Nắm chắc nghiệp vụ cơ bản - Kế toán đa phần hành (2–4 năm)
→ Hiểu hệ thống kế toán - Kế toán tổng hợp (3–5 năm)
→ Làm chủ số liệu - Kế toán trưởng (≥5 năm)
→ Kiểm soát và quản lý
Những yếu tố quyết định thành công
Nhìn lại toàn bộ hành trình, tôi rút ra một số yếu tố cốt lõi:
1. Chủ động học hỏi
Không ai dạy bạn tất cả, nhưng bạn có thể tự học nếu bạn muốn.
2. Kinh nghiệm thực tế
Càng va chạm nhiều, bạn càng trưởng thành nhanh, hiểu sâu.
3. Tư duy hệ thống
Phải hiểu dòng chảy của số liệu, không chỉ từng nghiệp vụ riêng lẻ.
4. Kỹ năng quản lý
Quản lý công việc, quản lý con người và quản lý rủi ro.
5. Khả năng chịu áp lực
Đây là nghề không dành cho người dễ bỏ cuộc.
Lời kết
Từ một sinh viên mới ra trường năm 2011 đến kế toán trưởng năm 2015, và tiếp tục phát triển vào năm 2017, hành trình này của Tôi không hề dễ dàng, cũng không phải là quá xuất sắc nhưng là minh chứng cho một điều: Nếu bạn chủ động học hỏi và kiên trì, bạn hoàn toàn có thể đạt được nếu bạn đi đúng hướng – Lộ trình trở thành kế toán trưởng
Nếu bạn đang ở những bước đầu tiên, hãy nhớ:
- Đừng ngại làm thêm
- Đừng ngại học hỏi
- Đừng sợ sai
Vì chính những điều đó sẽ tạo nên sự khác biệt của bạn trong tương lai.
Thành công trong nghề kế toán không đến từ việc bạn giỏi ngay từ đầu, mà đến từ việc bạn không ngừng tiến lên mỗi ngày.
Xem thêm các bài chuyên sâu về Kế toán trưởng